Smeerwortel (Symphytum officinale)

150 150 Kruidjes.be

Als je op zoek bent naar smeerwortel, ga dan eens kijken in vochtige bermen of langs beken.
Je ziet daar grote bladeren die een beetje op ridderzuringbladeren lijken. Voel eens aan zo’n blad. Als het ruw behaard is, heb je met smeerwortel te doen. Vanaf mei tot augustus komen er beige, purperen of roze bloemen op. De stengel staat 40 tot 80 cm boven de grond met zijn dikke, ruwe, lancetvormige bladeren. De wortels zitten tamelijk diep in de grond. Ze zijn zwart aan de buitenkant en wit vanbinnen. Als je ze opensnijdt, komt er een witte waterachtige vloeistof uit. Daarom heet de plant ook ‘smeer’wortel. In de Latijnse geslachtsnaam ‘Symphytum‘ hoor je het Griekse werkwoord ‘Symphein’ en dat betekent ‘samengroeien’. De naam ‘officinale’ verklapt ons dat de kloosterlingen hem zeker in de kloostertuin hadden staan.

EHBO in de natuur
Smeerwortel staat al lang bekend voor zijn helende werking bij kneuzingen, verstuikingen en breuken. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de stof ‘allantoïne’ het weefsel rond de wonde aanzet tot nieuwe groei. De wortels werken dus samentrekkend en helen wonden en botten. In oude boeken vind je wel eens de naam heelwortel i.p.v. smeerwortel. En wat deden onze voorouders met smeerwortel?

Geraspte smeerwortel tegen jicht.                                                                                                           Onze voorouders probeerden iets met smeerwortel tegen jicht te doen. Ze raspten de wortel, legden de brij in een omslag en bonden dat op de pijnlijke plek. Ze smeerden eerst een beschermende laag zalf op de zere plek, uierzalf of goudsbloemzalf bijvoorbeeld. Zeker als ze de geraspte wortel of gekneusde bladeren dadelijk op de wonde legden, kon hun huid ernstig verbranden.

Smeerwortel-tinctuur tegen reuma.
Kloosterlingen verzorgden de reumalijders met een alcoholisch smeerwortelaftreksel. IJverige monniken maakten smeerworteltinctuur. De ziekenverzorger trok de natuur in met een stevige schop en ploeterde de dikke smeerwortel-wortel uit de aarde. Hij waste de zwarte peen, sneed hem in stukjes, nam zelf een slok en goot dan graanjenever van 38 tot 40 graden over de wortelstukken . Die tinctuur moest dan drie weken op een warme plek blijven staan. Elke dag, tijdens een gebedje, werd de fles geschud. Broeder ‘ziekenzorg’ zeefde de wortel eruit en klaar was tinctuurkees. Een heilige hand smeerde dan eerst een beschermende laag zalf over de wonde en deed er nadien een doekje met die tinctuur op. Drie keer per dag herhaalden ze dit ritueel en de resultaten bleven niet uit.
Als je in oude, vergeelde boeken leest welke lelijke wonden ze weer aan elkaar konden breien met smeerwortel, denk je soms dat het toen mogelijk was van filet americain weer een biefstuk te maken. Nu zo’n vaart zal het wel niet lopen. Maar verschillende 21-eeuwse smeerwortelverhalen doen toch de ronde en die slaan je met verstomming. Vooral omdat het geen boekenschrijvers zijn die ze ons vertelden …
Dat neemt niet weg dat je eerst een dokter raadpleegt, als het om een ernstige wonde gaat.

Attentie:
In verschillende boeken staat dat je smeerwortel inwendig mag gebruiken. Doe dat liever niet. Sommige wetenschappers beweren dat de plant kanker zou kunnen veroorzaken, als je ze inwendig gebruikt. Uitwendig gebruik kan geen kwaad.

Smeerwortelblad-aftreksel tegen een pijnlijke, moegewerkte rug.

Mijn collega Fernand vertelde vaak het volgende:
Je kan je arme, getergde rug, eens extra verwennen met een afkooksel van smeerwortelbladeren.
Doe die bladeren in een emmer en giet er kokend heet water op. Na 20 minuten is het aftreksel klaar. De bladeren vis je eruit, want die wriemelen zo als je in je bad zit … Voeg dit aftreksel toe aan je badwater.

Smeerwortelzalf om je botten vlugger te helen.

Mijn gebroken been genas veel vlugger toen ik er elke dag, ’s morgens en ’s avonds, smeerwortelzalf op smeerde. Ik droeg gelukkig een stevige laars voor gebroken benen (moonboot) die kon ik uitdoen.

%d bloggers liken dit: